Уладзімір Мацкевіч адказаў на тэлефонныя званкі слухачоў

– Прывітанне. Я Ігар Бараноўскі, рэдактар газеты “Царква”, таксама актывіст грамадзянскага сектара на Берасцейшчыне з пачатку 90-х. Ну, вось у мяне такое пытанне: вось зараз адбылося, скажам, чарговае размежаванне нашай апазіцыі. Ці не лічыце Вы, што на гэты раз падзел адбыўся ў стаўленні да беларускасці: адны - АГБ, КГБ і сацыял-дэмакраты, прыхільнікі Казуліна - арыентаваныя праеўрапейскія беларусы, а другія - прыхільнікі Мілінкевіча, БНФ - так сказаць, беларускія заўзятары. Што б Вы сказалі наконт гэтага падзелу?

Уладзімір Мацкевіч: – Я думаю, што ў Вашых словах ёсць нейкае зерне рацыянальнасці, але ж яно, гэтае зерне, статыстычнае. Калі мы возьмем такое размеркаванне людзей ці іх погляды на прыкладзе вялікага мноства і раскладзем там прыхільнікаў туды і сюды,то пэўная, не пераважная, але ўсе ж такі большасць з іх сапраўды падпадае пад тыя размежаванні, пра якія Вы гаворыце. Хаця мне падаецца, што гэта не галоўнае і не істотнае ў гэтым размежаванні. Там ёсць больш глыбокія разыходжанні. Больш таго, адзінства ў апазіцыі не было - была бачнасць. І ўсе гэтыя разумныя людзі ўсведамлялі і бачылі, што проста вымушаны былі пагадзіцца з-за недахопу рэсурсаў, часу і гэтак далей… Сапраўднай еднасці не было ні ў 2004 годзе, ні ў 2005 на Кангрэсе. Ну, і нават на саміх сакавіцкіх падзеях таксама не было еднасці. І толькі апантаныя, заўзятыя людзі, якія прагнулі цудаў, а не імкнуліся дамагчыся перамогі сталай, штодзенай, шэрай працай, яны памыляліся па ўласнай ініцыятыве, бо бачылі не тое, што ёсць, а тое, што хацелі. Ну, а зараз ужо час надышоў, каб гэта стала зразумела і відавочна ўсім. Вось і ўсе. Таму шукаць ў гэтым спецыяльных працэсаў, нейкіх чыннікаў, якія прывялі б да такога размежавання, што падштурхнулі чалавека стаць на адзін і толькі на адзін бок. Не, да ўсёй нашай апазіцыі трэба ставіцца вельмі крытычна, уключаючы і Мілінкевіча, і ўсіх астатніх. Калі мы будзем захоўваць сёння, у адносна спакойны палітычны час некрытычны погляд, то, калі надыйдзе крытычны час… Вось для нас, хрысціянаў, зараз крытычны час, і тое, што мы не мелі пагаднення раней, вельмі сказваецца. Каб сення была паміж намі еднасць і ўсе хрысціяне як адзін падняліся, улада не страмалася б. Памятаеце, з чаго пачалася Румынская рэваюцыя? З таго, што вернікі рэфармацкай царквы ў Цемішаары ўсталі на ахову свайго пастыра, якога ўлада імкнулася дэпартаваць з Румыніі. Спачатку паўсталі вернікі адной царквы, да іх далучыліся вернікі іншай царквы гэтага горада, потым узнялася ўся Трансельванія – і праз два тыдні дыктатура пала. Чэрушэску быў забіты.

І.Б. : – Ну, у гэтай сувязі я б хацеў задаць пытанне, звязанае з талерантнасцю беларусаў. На Вашу думку, ці талерантнае беларускае грамадства? Мне здаецца, улады ў нас культывуюць неталернтнасць, і яна нават прысутнічае ў радах апазіцыі. Як бы Вы ахарактарызавалі сітуацыі талерантнасці ў розных колах і ў цэлым грамадстве?

У.М. : – Аднойчы грамадскае аб’яднанне “Вясна-96” выдавала такі зборнік, прысвечаны менавіта талерантнасці, і я там такую гутарку сваю запісаў пра гэта. Ведаеце, не трэба блытаць талерантнасць з абыякавасцю. Так, абыякавасці вельмі шмат, але абыякавасць ніколі не з’яўляецца рысай некай нацыі ці нейкай супольнасці людзей. Гэта рыса асобных людзей, сумленне якіх задушана і маўчыць, свядомасць якіх не падымаецца за межы нейкіх штодзенных патрэбаў. Абыякавасць прысутнічае шмат у каго з людзей, але ж абыякавасць уласціва і еўрапейцам, і амерыканцам, і нават іракцам, якія сёння там бунтуюць, і шмат каму яшчэ. Сярод чачэнцаў, напэўна, таксама шмат абыякавых людзей. А вось талерантнасці няма. У нас ёсць ідэасінкразія такая, нецярпімасць наадварот, непрыняцце іншай думкі, іншага погляду. І ўвогуле, нават не проста непрыняцце агрэсіўнае, а нават неўслухоўванне ў гэта, непрыняцце гэтага дзеля камунікацыі і дзеля абмеркавання. І тут я бы сказаў словамі Апостала Яна з яго Адкрыцця, 3 раздзел - там, дзе ідзе гаворка пра пасланне да апошняй царквы з Малай Азіі, да якіх звяртаецца Бог праз яго. Апостал піша ў лаадэкійскай царкве пасланне: “Маю супраць цябе тое, што ты не халодны, не гарачы, а цёплы. За тое, што ты цёплы, я выкіну цябе з вуснаў Маіх”. Ведаеце, не трэба быць цёплым, калі час быць гарачым ці халодным. “О, каб ты быў халодным альбо гарачым, - гаворыць Бог. - А так ты думаеш, што ты багаты, а ты ў галечы. І золата, і здабыткі твае нішто, у параўнанні з тым, што патрэбна Госпаду”. Вось сення я думаю, што гэтыя словы тычацца і нашай краіны, і хрысціянства цалкам. Мы не талерантныя, мы проста і не гарачыя, і не халодныя. Мы нейкія цёпленькія. І ведаеце, дасягнуць нейкай грамадскай агульнай мэты вось такім цёпленькім немагчыма.

І.Б. : – Ну, а як Вы разлічваеце, ці ёсць хаця б у беларускай эліты, хаця б у нейкіх грамадскіх колаў праявы талерантнасці ці цалкам у нашым грамадстве, можна сказаць, гэта з’ява-міф?

У.М. : – Ну, ёсць. Я, напрыклад, лічу досыць элітарным часопіс “Архэ”, выхад якога зараз перапынены ўладамі. Гэты часопіс дае нам добрыя прыклады талерантнасці. Вы заўважылі, напрыклад, што часопіс “Архэ” друкуе, хоць і на беларускай мове, але ж пераважна рускамоўных аўтараў і прадстаўнікоў рускамоўнай эліты Беларусі. Менавіта дзякуючы намаганням невялічкай групы філосафаў, беларускіх мысліўцаў, пачалося спалучэнне рускамоўнай і беларускамоўнай часткі Беларусі. Мы павінны быць еднымі дзеля Беларусі, дзеля нашай краіны. І калі мы яшчэ будзем звяртацца за дапамогай і да Бога, то тады Бог дасць плён нашым дзеянням. Вось дзесьці год пяць-шэсць як пачаўся гэты працэс па кансалідацыі беларускай эліты, пераважна інтэлектуальнай эліты. І я думаю, што калі далучыцца яшчэ і хрысціянская эліта, уся хрысціянская супольнасць, хрысціяне як эліта-нацыя,так бы я сказаў… І калі мы знойдзем паразуменне паміж сабой, то будзе вельмі добра. Вось сёння зранку да мяне прыходзіў чалавек – туды, на галадоўку - і казаў: “Ну, ведаеце, ваша ж становішча аналагічнае таму, што было з пісьменнікамі. Пісьменнікаў таксама пазбавілі будынку, рэгістрацыі, зрабілі іх нібыта нелігітымнымі і гэтак далей. Бачыце, эліта беларускага грамадства не здолела адстойваць свае правы, законныя правы, справядлівасць сваю. А вы, хрысціяне, гэта робіце”. Я кажу: “Так. Таму што ў асяроддзі элітаў час ад часу надыходзіць такі час, каб галоўную ролю адыграла адна з іх. На жаль, беларускія пісьменнікі, сумленне нацыі, не здолелі зрабіць гэтага, і грамадства не дапамагло ім. Але, магчыма, спазіраючы на супраціў хрысціянаў, і пісьменнікі таксама далучацца – і мы будзем еднымі”.

І.Б. : – Ну, вось мне падаецца, што ў нас вельмі падзеленае грамадства на розныя групоўкі. І з-за гэтай несалідарнасці і неталерантнасці падзеленыя і сферы інтарэсаў кожнага: як рускамоўных не цікавяць праблемы беларускамоўных, так і наадварот; як пісьменнікаў не цікавіаць нейкія палітычныя справы, так і палітыкаў. Яны проста з нейкім спачуваннем паглядзелі на тое, што робіцца з беларускімі пісьменнікамі – і на гэтым усё, ніякіх акцый, на жаль, няма. Як Вы думаеце, ці згодны хрысціяне прыўнесці большае ў гэты працэс кансалідацыі беларускага грамадства? Усе ж такі на ўзроўні практыкуючых вернікаў яно досыць незаўважнае, хоць у нас і кажуць пра вялікія працэнты праваслаўных і іншых канфесій. Рэальна і сярод іх жа няма еднасці. І нават на ўзроўні хрысціянскай дэмакратычнай ініцыятывы… Я ведаю, Вы спрабуеце нешта там тварыць - ёсць кола Севярынца, есць кола Пашкевіча. Усе гэта ўхвальна, але ж і тут няма еднасці. На Вашу думку, ці змогуць яны ў цяперашняй сітуацыі надаць нейкі імпульс нашаму грамадству?

У.М. : – Ну, вось глядзіце, Ігар. Тут у мяне не меркаванне, а прынцып. Я з яго зыходжу ва ўсіх сваіх дзеяннях. Ён, я думаю, будзе Вам зразумелы. Не трэба насіцца са сваімі поглядамі, са сваімі праблемамі і крычаць пра іх кожнаму, каго ты бачыш. Як гэта робяць беларускамоўныя: заўсёды гавораць пра беларускую мову кожнаму, нават тым, хто гэтым не цікавіцца. Калі мы сапраўды хочам еднасці, давайце рабіць наадварот, давайце цікавіцца праблемамі іншых. Мы, хрысціяне, пытаемся пісьменнікаў: “А што ў вас за праблемы? Чаму вы гэта робіце і г.д.?”. Калі б там палітыкі (дарэчы, ніхто з палітыкаў так і не прыходзіў, не наведаў царкву і сённяшнюю галадоўку)… Мой прынцып: я спачатку цікаўлюся праблемамі іншых - мяне так вучылі. Я карыстаюся беларускай мовай, таксама і ў публічным жыцці, наша царква беларускамоўная. Але ж калі прыходзіць чалавек і гаворыць толькі пра беларускую мову, я кажу: “У нас у краіне шмат іншых праблем, пацікаўцеся імі”. І калі вы праяўляеце цікавасць да іншага, успрымаеце іншага менавіта як іншага, не робіце яго падобным абавязкова да сябе, то і іншы паставіцца да вас з павагай і цікавасцю. І тады, даведаўшыся пра яго праблемы, дапамагаючы яму ў іх вырашэнні, вы можаце разлічваць на тое, што і вам дапамогуць. “Новае жыццё” – гэта не мая царква, я не харызмат, я рэфармат, кальвініст. Але я прыйшоў на гэтую галадоўку, бо разумею, што калі будзе адолена гэтая царква, ніхто не дапаможа маей маленькай царкве. І я заклікаю, каб мой прыклад стаў больш-менш распаўсюджаны паміж намі рознымі. Прыйдзіце і пагаварыце з іншымі групоўкамі, якія таксама актыўныя, таксама нешта робяць, не абвінавачвайце іх адразу, што яны не такія, як вы. Але паспрабуйце паставіць сябе на іх месца, эмпатычна проста зразумець, чаму яны не такія. Гэта ж вельмі цікава - чаму іншыя не такія, як я.

І.Б.: – Я з Вамі цалкам згодны, але ж тут праблема хрысціянізацыі нашага грамадства…

У.М. : – Не толькі хрысціянізацыі.

І.Б. : – Калі чалавек – сапраўдны хрысціянін, то ён думае, як дапамагчы іншаму і як служыць усяму грамадству ўвогуле.

У.М.: – Так, маеце рацыю.

І.Б. : – Але, як мне падаецца, хрысціянска-дэмакратычныя колы гэтага яшчэ не ўсвядомілі.

У.М. : – Я час ад часу ўзгадваю… Калі гаворыцца пра хрысціянскую партыю, я кажу: “Ёсць інціятывы, ёсць Пашкевіч, ёсць Шэін, і мы пачыналі калісьці разам па ініцятыве Севярынца, потым разышліся трохі. Ну… ёсць гэта. Але я ніколі не чуў, каб Пашкевіч ці Шэін узгадвалі нашу ініцыятыву, мяне, у прыватнасці. Таму я разумею, што яны робяць, я ведаю, што яны робяць, я ведаю пра іх пазітыўныя і негатыўныя рысы. Я б вельмі хацеў, каб Бог дапамог і ім прыйсці да думкі таксама пацікавіца тым, што робіцца ў мяне.

І.Б. : – Дзякуй Вам, трымайцеся там! Як грэка-каталік выказваю Вам салідарнасць у Вашых справах!

У.М.: – Дзякуй!

У.М.: – Прывітанне, Алесь (Краўцэвіч)!

Алесь Краўцэвіч: – Я выказваю салідарнасць вам - чуў, што ты галадаеш. І жонка мая таксама з вамі салідарна, яна ходзіць у пратэстанцкую царкву. Пытанне: што мне як беларускаму інтэлегенту рабіць зараз?

У.М.: – Я думаю, што ты ўжо зрабіў, выказаўшы падтрымку. Нам сення сапраўды патрэбны еднасць і салідарнасць. Калі мы разам змагаемся супроць несправедлівасці,супроць зла ў нашай краіне, мы не павінны быць абыякавымі. Я Заўсёды ведаў, што ты неабыякавы чалавек. Я не думаю, што ўсе павінны да нас далучацца менавіта ў галадоўцы. Пост і тым больш галадоўка - гэта асабісты выбар кожнага чалавека. Я свой выбар зрабіў, але ж мы павінны разумець, што значныя падзеі ў грамадстве, у краіне кожнага выклікаюць на самавызначэнне, і кожны адказвае сабе: “З кім я? З гэтымі гвалтоўнікамі, ці я з тымі, каго ўціскаюць?”.

А.К. : – А канкрэтна: можа, напісаць што, заяву зрабіць?

У.М. : – Так, заяву. Зараз я ўзгадваў ужо, што ёсць ініцыятыва некаторых грамадскіх арганізацый зрабіць сайт (www.post-golodovka.org – заўв. рэд.). Ён робіцца менавіта ўжо зараз. Там будзе магчымасць далучыцца і падпісацца ў падтрымку. На гэтым сайце будуць рабіць круглыя сталы і інтэрв’ю з вядомымі, аўтарытэтнымі людзьмі ў Беларусі, якія выкажуць сваю думку. Можа, хтосьці не падтрымоўвае, наадварот, гаворыць,што мы няправільна нешта робім. Такая магчымасць будзе. Пастар Ганчарэнка ўхваліў гэтую ініцыятыву, і яна будзе прасоўвацца.

А.К.: – Чым можам - будзем удзельнічаць.

У.М.: – Так, голас вядомых людзей, голас вядомага нашага гісторыка, доктара гістарычных навук, прафесара Алеся Краўцэвіча ў нашу падтрымку – гэта вельмі важна. Дзякуй табе і тваёй сям’і.

А.К. : – Трымайся, Валодзя.

– Гэта Таццяна з Полацку Вам кажа! Я чула, што Вы ствараеце партыю хрысціянскага накірунку. Вас не бянтэжыць, што кансерватыўна-хрысціянскія партыі так і не здабылі вагі?

У.М.: – Бянтэжыць. І вельмі моцна. Больш таго, калі ўчора была ан-лайн канферэнцыя, я адказываў на гэтае пытанне, яно павінна быць у Інтэрнеце. Ведаеце, я, калі ўвайшоў у ініцыятыву Паўла Сявярынца два гады таму, першае, пра што я спытаўся: чым гэтая новая партыя будзе адрознівацца ад папярэдніх, ад сённяшніх, як яна будзе выконвываць свае абавязкі і місію, у адрозненні ад тых, якія сёння не выконваюць? Другое пытанне: а што будзе хрысціянскага ў гэтай партыі? Таму што шмат хто пытаўся выкарыстаць дзеля іміджу слова “хрысціянскі” у сваіх партыях. Напрыклад, ёсць такі ідыёзны чарнасоценны дзеяч - такі Чартовіч, які ўзначальваў арганізацыю “Праваслаўная ініцыятыва” . Ужо стала настолькі агіднай яго дзейнасць, што Беларускі Экзархат адмовіўся падтрымоўваць яго, і яму забаранілі выкарыстоўваць слова “праваслаўная” у назве - таму што яны атрымалі капірайт на слова “праваслаўны” на Беларусі. І Чартовіч зарэгістраваў новую ініцыятыву. Яна называецца “хрысціянскай”. А яна антыхрысціянская, нічога хрысціянскага там няма. Шмат хто імкнуўся даць у назвах партый слова “хрысціянская”. Пакуль мне былыя сябры аргкамітэту не адкажуць, як яны будуць дамагацца, каб гэтая новая партыя была менавіта хрысціянскай, мы не зможам супрацоўнічаць. Я больш за год яшчэ быў у гэтым аргкамітэце. Летам мінулага года выйшаў адтуль, і з тымі сябрамі, якія да мяне далучыліся, рухаемся па гэтым накірунку. Добра, што зараз ёсць некалькі ініцыятываў. Я спадзяюся, што нам на сённяшні дзень непатрэбна некалькі хрысціянскіх партый, як гэта існуе ў некаторых іншых краінах. Нам патрэбна адна партыя дзеля таго, каб абараняць законныя патрабаванні хрысціянаў, сачыць за тым, каб выконваўся закон аб свабодзе веравызнання і ўвогуле законы. Для нас, хрысціянаў, галоўным законам дачынення царквы і дзяржавы з’яўляецца Канстытуцыя. І павінны гэта проста рабіць. Не царква павінна галадаць, а палітыкі, якія маюць хрысціянаў сваімі выбаршчыкамі і павінны абараняць іх права. Так было б у нармалёвай дзяржаве, а сёння ў нас цалкам ненармалёвая сітуацыя. Таму вернікі распачынаюць не пост, а абвяшчаюць галадоўку. Мы жывем у скажоным грамадстве і будзем змагацца, каб гэтае грамадства было не такім.

Таццяна: – Мне сорак гадоў, і калі мы размаўляем з маімі каляжанкамі, мяне здзіўляе, што ім цяжка разбірацца ў палітыцы. Яны кажуць, што трэба не так складана пісаць.

У.М.: – Гэта мне папрок такі?

Таццяна: – Не-не. Увогуле. Калі Вы будзеце нешта друкаваць, каб не так складана пісалася.

У.М.: – Разумею. Тых нешматлікіх людзей, якія існуюць на Беларусі і пішуць складана, трэба папулярызаваць. І трэба, каб быў значна большы абшар людзей, якія маглі б потым распавядаць і простымі словамі пераказваць гэтыя рэчы. Усе ж такі інтэлектуальная праца патрабуе адпаведнай мовы, адпаведнага тэрміналагічнага апарату. Ведаеце, я ў вуснай размове, напрыклад, па телебачынні ці ў аудыторыі магу расказаць сваю кніжку простымі словамі. Калі б мяне пускалі туды… А калі я пішу, я не магу інакш – патрэбны ўзровень.

Таццяна: – Ёсць думка, што трэба ўвесці мараторый на стварэнне новых дэмакратычных партый.

У.М. : – Так. Згодны з Вамі. Я б яшчэ закрыў тыя, што паказваюць сваю няздольнасць і палітычную імпатэнтнасць.

Таццяна: – Вялікі дзякуй!

У.М. : – І Вам таксама.

Пытанне: – Дзень добры. Я хацеў бы задаць пытанне па Евангеллі. Ці павінны беларускія чыноўнікі, якія хрышчоныя, выконваць запавет “Не крадзі!”?

У.М. : – А што, дзесьці напісана, што хрышчоныя звальняюцца ад выканання гэтага? Не, канешне, не звальняюцца. У свой час я пісаў такі артыкул “Мы, беларусы, і нашыя грахі”. Мы, беларусы, цалкам парушаем амаль усе запаветы. “Не крадзі” – гэта вельмі глыбокае пытанне. “Не крадзі” – гэта не толькі асабісты крадзеш чыноўніцтва, гэта не толькі хабар, які яны бяруць, гэта не толькі карупцыйныя схемы, у якіх абмываюцца грошы. Гэта нават і такія рэчы, як патрабаванне танных энерганосьбітаў, розныя ільготы, якія раздаюцца людзям налева і направа, каб яны толькі падтрымоўвалі сённяшнюю ўладу. Гэта ж таксама крадзеж.

Спадар: – Але чыноўнікі крадуць у нас. І мы як хрысціяне павінны катэгарычна сказаць – хопіць!

У.М.: – Мы не павінны быць талерантнымі да грэху. Бог нас вучыць ненавідзець грэх. Любіць чалавека, але ж ненавідзіць грэх! Удасканаленне дзяржаўных спраў – гэта місія інстытутаў. Чалавечая ж місія, калі Вы хочаце навярнуць чалавека да сапраўднага сумленнага жыцця, давайце рабіць гэта, пачынаючы з сябе, потым – са сваіх бліжніх. Абстрактныя разважанні нам ужо нічым не дапамогуць.

Спадар: – Жадаю Вам поспехаў і перамогі!

Пытанне: – Якія культурныя здабыткі, патрапіўшыя ў андэграундны слой, Вам найбольш шкада?

У.М.: – На жаль, у нас так і не адбылося дысiдэнцскай літаратуры ў савецкі час. У андэграундны слой трапіла амаль уся беларуская, вялікалітоўская спадчына - архітэктура, выяўленчае мастацтва. Выяўленчае мастацтва – гэта самая вялікая наша страта. Што тычыцца літаратуры, то тут трэба звяртаць увагу на смеласць і прынціповасць нашых пісьменнікаў.

Пытанне: – Якое месца ў беларускім менталітэце займаюць духоўныя каштоўнасці? Як гэта стасуецца з заходнеграмадскай мадэллю?

У.М. : – На жаль, вельмі малое месца. Арыентацыя такая марксісцка-камуністычна- матэрыялістычная - на фізіялагічныя патрэбы, якая гучыць нават ідэалагічна : “Чарка і шкварка!” Гэта лічыцца прыстойным, што чалавек толькі на іх і скіраваны. Калі размова ідзе пра духоўнае, такі чалавек лічыцца летуценнікам, ідэалістам ці нават хлуснікам. А павінна быць наадварот. Заходняе грамадства пабудавана цалкам наадварот. Духоўныя патрабаванні – на першым месцы. Канешне, не для ўсіх. Большасць людзей жыве пабытовымі патрабаваннямі.

Пытанне : – Павел Севярынец гаварыў не толькі пра хрыціянізацыю Беларусі, а таксама і пра беларусізацыю хрысціян. Што думаеце Вы наконт гэтага, спадар Уладзімір?

У.М.: – Я падзяляю некаторыя з думак Паўла Севярынца, размаўляў з ім пра гэта. Але ж тут метадалагічна запазычваюцца некаторыя загады марксізму. Гэта сталінская форма – “социалистическая по сути, национальная по форме”, яна цалкам непрыдытная для абмяркоўвання беларускіх пытанняў. Сама ж пастаноўка мэты – яна досыць правільная. На нашай акцыі я паказаў невялічкі фільм пра нашу беларускамоўную царкву. З якім задавальненнем людзі даведаліся ўпершыню, што можна служыць Богу па-беларуску і ёсць такія пратэстанцскія цэрквы, якія гэта робяць. Потым падыходзілі людзі і гаварылі, што вельмі прыемна, што вы гэта робіце. Сапраўды, трэба наварочваць хрысціянаў да беларускасці, а разам з тым, таксама беларусаў трэба евангелізаваць.

Пытанне: – Ці можна сказаць, што трэцяя спроба хрысціянізацыі Беларусі правалілася?

У.М.: – Не. Спачатку было хрышчэнне Беларусі з двух бакоў – каталіцкае і праваслаўна-каталіцкае. Потым была рэфармацыя. Абуджэнне некалькі разоў было ў нашай краіне. Калі мець на ўвазе хвалю евангелізацыі 90-х гадоў, то яна не правалілася, яна дала свой плен. Але, як казаў мне на судзе пастыр Вязоўскі, зараз проста іншыя часы. Калі ў 90-я гады мы бралі колькасцю, зараз - пытанне якасці. Хрысціяне правяраюцца зараз на сапраўднасць сваей веры.

Пытанне : – Дзякуй за рэзкасць. Вы, відавочна, адзіны, хто не пабаяўся сказаць пра тое, што замоўчваецца. Цяпер у Беларусі няма сапраўдных лідараў, апанентаў рэжыму. Але на каго рабіць стаўку?

У.М.: – Дзякуй за тое, што Вы зразумелі мяне. Я думаю, што сёння лідары ёсць – што праўда, яны не палітычныя. А культурныя лідары. Я зноў узгадваю словы А.Вайды, якія ён казаў С.Букчыну: “ Калі б палякі не пісалі кніг і не ставілі кіно, Польша б была сёння Беларуссю”. Ведаеце, нам патрэбны сёння духоўныя і культурныя лідары. Яны ёсць, прыглядзіцеся проста да іх. Звярніце на іх увагу. Мітусня дробных палітычных лідараў забівае сёння ўвесь эфір, экран свядомасці чалавечага масавага сумлення. Ёсць у Беларусі сапраўдныя лідары, толькі гэта не палітычныя лідары.

Пытанне: Як Вы, спадар Мацкевіч, ставіцеся да таго, што маладыя “апекуны” нашай краіны, якім няма яшчэ і 30 год, не ведаюць добра беларускай сітуацыі, не маюць досведу таталітарнага грамадства, а даюць нам парады і нават арганізоўваюць навучанне палітыкаў для Беларусі?

У.М.: – Згодны з Вамі. Яны проста мыюць грошы. Я ведаю шмат такіх бязглуздых ініцыятываў, калі недасведчаныя людзі гадамі сядзяць і кіруюць нашым жыццём. На жаль, шмат беларусаў купляецца на гэта. Ідуць і на гэтыя гранты, не робяць тое, што патрэбна Беларусі, не слухаюць сваіх лідараў, не разбіраюцца з тым, што патрэбна рабіць у Беларусі, а цалкам паслухмяна выконваюць бязглуздыя загады гэтых грантадаўцаў. Гэта вельмі слушнае пытанне. У мяне ўжо даўно накапіліся прэтэнзіі да некаторых дзеячаў, якія не могуць нічога, як толькі мыць грошы. Невялічкую колькасць гэтых грошай спускаюць на Беларусь, параджаючы і разнагалоссе, і свары паміж беларусамі. Пад іх уплывам асабліва маладыя людзі выконваюць бязглуздыя загады. Я нават прозвішча магу назваць. Ёсць такі Трыгві Олсен, які сядзіць у Вільні, ужо даўным-даўно не быў на Беларусі, шмат гадоў нібыта кіруючы беларускімі дзеяннямі. Нават не вывучыў ні расейскай, ні беларускай мовы. Пакуль заходнікі будуць ставіць, прызначаць на пасады нейкай каардынацыі дзянняў беларускай дэмакратыі і Захаду такіх людзей, мы не зможам давяраць ні Захаду, ні Амерыцы. Трэба праводзіць сапраўдную кадравую палітыку з іх боку. Тады ў нас, магчыма, будзе паразуменне.

Пытанне: – Вы стаялі ля вытокаў стварэння Хартыі -97, а потым адышлі ад яе, прыблізна тое ж самае з АГП. На выбарах складалі канкурэнцыю З.Пазняку і С.Багданкевічу. Дзеля чаго? Дзе тут шліфоўка тэхналогій, а дзе жаданне сапраўднай самарэалізацыі? Ці не шкодзіць такая манера паводзінаў Вам - чалавеку з палітычнымі амбіцыямі?

У.М. : – Час ад часу я сам сабе задаю гэтае пытанне… Толькі я павінен сказаць, што я не маю непасрэдна палітычных амбіцый. У мяне іншыя амбіцыі, яны нават большыя, чым палітычныя. Я не імкнуся стаць палітычным лідарам. Калі сапраўды іду супраць Пазняка на выбарах, я іду, каб паказаць, што мой прагноз правільны. Паглядзіце, ён жа быў правільны. Таксама, калі я не меў ніякага паразумення з маімі аднапартыйцамі з АГП, я пайшоў і вылучыў сваю кандыдатуру супраць Багданкевіча – каб быць пачутым. Адзінае, чаго я хачу, – каб да мяне прыслухоўваліся, да таго, што я кажу. Я не стану сцвярджаць, што ведаю абсалютную праўду, я проста хачу, каб мяне пачулі. Я імкнуся глупстваў не гаварыць. Калі я што кажу, так гэта выцякае з таго аналізу, з глыбокай распрацоўкі тэмы, чаго заўсёды не хапае нашым павярхоўным аналітыкам. Іх аналітыка зводзіцца да публіцыстычных артыкулаў. Калі мяне не чуюць, я бяру на сябе нейкую палітычную функцыю. Я не хацеў замінаць ні Пазняку, ні Багданкевічу, ні Мілінкевічу. Ведаеце, мяне шмат хто лічыць не вельмі значнай асобай. Я думаю, што так яно, сапраўды, і ёсць. Але не мог жа я, нязначная асоба, перашкодзіць вялізарнаму генію беларускага народа Пазняку. І не я прывеў да таго, што Мілінкевіч так і не стаў прэзідэнтам у гэтым годзе. Але ж, калі б яны прыслухаліся да таго, што я ім гаварыў, поспехаў было б значна болей. Я ў гэтым упэўнены, і гісторыя паказывае, што гэта так.
Хартыя, якая спыніла свае рушэнне на 100 тысячах подпісаў і не працягвала збіраць мільён, пашырацца і г.д., задаволілася тымі здабыткамі, што ўжо былі. Гэта сведчыць толькі пра тое, што людзі мелі больш дробязныя мэты, чым тыя, якія неабходны дзеля перамогі. Таму я і адышоў ад гэтага. Таксама на сённяшні дзень я маю, што прапанаваць. Але, “непарадны палітык”, я не збіраю за сабой масы. Таму я не заўседы магу рэалізаваць тыя напрацоўкі, якія ёсць. Кожны павінен займацца сваёй справай. Калі я магу аналізаваць і будаваць планы, стратэгіі і праграмы, то хачу, каб яны ацэньваліся па сапраўднай якасці.

Пытанне: – Калісьці Вы былі кіраўніком гульні “Стратэгія перамогі” для палітыкаў. Яе яшчэ можна заваяваць ці дачакацца?

У.М.: – Стратэгія была распрацавана, і яна па-ранейшаму з’яўляецца адзінай “Стратэгіяй”, якая існуе ў дэмакратычным асяроддзі. Я не разумею супраціў гэтай стратэгіі. Яна мае некалькі формаў. Адна з іх абагульненая, прыстасаваная да розных выпадкаў. Другая частка была распрацавана менавіта пад 2006 год. Частка “пад сітуацыю” павінна ўжо быць адкінута – яна была падведзена пад выбары, са спадзяваннем на майдан і яго стымуляваннем. А вось абагульненая частка – яна па-ранейшаму схематычна захоўваецца. І стану настойваць, што іншай і няма.

Пытанне: – А наконт дачакацца?

У.М.: – А чаго чакаць? Ля мора надвор’я? Пад ляжачы камень вады не цячэ. Тое, што мы можам зрабіць, мы можам зрабіць толькі самі. Простыя людзі здольныя тварыць цуды, калі яны аб’яднаныя адной думкай і калі яны робяць нешта разам. Мы можам гэта зрабіць. А чакаць чаго? Цудаў? Калі мы будзем працаваць, Бог дасць народу здзейсніць усе, што патрэбна.

Пытанне: – У-ва што Вы верыце?

У.М. : – Я магу прамовіць крэда:
“Веру ў Бога Айца Ўсемагутнага,
Творцу Неба і Зямлі.
І ў Ісуса Хрыста,
Сына Яго адзінага,
Спадара нашага,
Які паходзіць ад Духа Сьвятога,
Нарадзіўся з Дзевы Марыі,
Закатаваны ў часы Понція Пілата,
Укрыжаваны,
Памер і быў пахаваны,
Сышоў у пекла,
На трэці дзень уваскрос,
Узьнёсся на нябёсы,
Сядзіць праваруч Бога Айца Ўсемагутнага,
Адкуль прыйдзе судзіць жывых і памерлых.
Веру ў Духа Сьвятога,
Сьвятую Царкву паўсюдную,
Супольнасць святых,
Дараванне грахоў,
Зь мёртвых паўстанне і жыццё вечнае.
Амэн.”